Pavel Kazarin
2008 senesi Rusiye Gürcistan toprağına bastırıp kirdi. O zaman bir çoqları bu adiseni addinden aşma bir al olaraq ilân etmege istedi. Qaideden istisna, normalarğa zıt. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etti — adiseler haritasında daa bir noqta peyda oldı. Aralarında bir çızıq çızıp, yönelişini tahmin etebilirsiñiz.
Yarımadanıñ işğal etilmesi yañı devirniñ başlanğıçı oldı. Soñundan olğanlarnıñ episi adiseniñ neticesidir. Donbassqa bastırıp kirmek, Boing uçağınıñ urup tüşürilmesi, Çehiya anbarlarında patlamalar, himik ilâclar vastasınen Skripal ve Navalnıynı öldürmek areketleri — bütün bular Qırım işğaliniñ aqibetidir. Rusiye areketniñ başqa usulını seçti ve artıq Kremlniñ parmaq izlerini dünya boylap tapmaq mümkün.
Başqalarınıñ saylavlarına qarışmaq, haker ücümleri, casus aktivligi — Moskva izin berilgenlerniñ sıñırlarını teşkerip baqa. Qarşılıq körmedigi yerde işini devam ete. 2014 senesi Kreml, ekinci dünya cenkinden soñ qabul etilgen universal qaidelerge riayet etmekni bıraqtı. Endi şu qaidelerniñ umumen ortadan qalqıp, unutılmasına tırışa.
Çoqluqnıñ Qırım işğalini şu qaidelerden istisna olaraq ilân etmek istegi bar. Daa bir çoqları ise Kreml Qırım işğalinden evelki davranış usulına qaytacağına ümüt ete. Amma soñki sekiz yıl devamında Moskva 1991 senesini sifirlemege ıdırına.
Rusiye elitasınıñ ekseri qısmı Moskva Suvuq cenkni yutquzmağanında emin. Olarnıñ fikrince, Birlikniñ çökmesi Ğarpqa qarşı turalmağan sovet modeliniñ çökmesi sebebinden degil de, Kremlniñ göñülli olaraq Ğarp oyuncılar klubına qoşulmağa istegeninden olğan.
Olarnıñ fikrince Rusiye dünya üzerindeki yadro cenki telükesini bir taraflı olaraq ortadan qaldırmaq qararını alğan. Buña köre de olarnıñ dünyabaqışlarında Moskva yutquzmağan — o, göñülli olaraq uzlaşmağa razı oldı ve hiyanetlikke oğradı. «Dünya ükümranlığın"da yer alıp olamağanı içün hiyanetlikke oğradı. Onıñ özüniñ «tesir alanı"na aqqınıñ olması şübe altına alındı.
1980-nci yıllarnıñ soñunda yüz bergen vaqialarnen bağlı Rusiye fikirleriniñ kerçeknen iç bir türlü alayaqası olmayabilir. Ancaq mında «Tomas teoreması» küçke kire — eger rus elitası böyle bir kerçekke inanır eken, neticeleri kerçekke çevirile. Qırımnıñ işğali eski devirniñ soñu ve aynı zamanda yañı devirniñ başlanğıçı oldı.
İşbu yañı kerçek çerçivesinde Moskva bile-turıp qarama-qarışıqlıqqa yatırım yapa. Öz vazifesini o dünyanı turbulentlikke batırmaqta köre. Mevcut qaidelerniñ çökmesi yañılarnıñ işlenmesi itiyacına alıp kele ve Moskva, böyle ceryannıñ neticesinde öz pozitsiyalarını pekitecegine ümüt ete.
Qırım Rusiyeniñ öz-özü ile bir sistem deñişme şeklini kerçekleştirdi. İşğal etilgen region ülke içün Tolkinniñ romanındaki «er şeyge qadir alqa"ğa beñzer şeyge çevrildi. Yarımadanıñ Rusiye Federatsiyası terkibinde oldığı er kün ülkeni deñişmege mecbur ete. Em de yaramay tarafqa.
Qırım işğali devletniñ er bir üceyresine siñgen bir virus oldı. 2014 senesinden itibaren Rusiye ratsional devlet sırasından çıqtı. Bunıñ yerine o, ratsionalleştirgen devletke çevirildi. Artıq onıñ bütün içki ömüri olıp keçken adiseni aqlamaq işine doğrultılğandır. Onıñ dünya aqqında bütün içki sistemi endi ukrain yarımadası işğaliniñ adaletliligini añlatmaqnen oğraşa.
Bunıñ neticeleri olacaq. Moskva Qırımnı Ukrainadan qorçalamaq içün elge keçirse de, Kreml Kiyevni telüke menbası olaraq qabul etmege devam etecek. Eger Ğarp Rusiyeniñ yarımadadaki suverenitetini tanımasa, o zaman Kremlniñ noqtai-nazarında Rusiye ile Ğarp arasında ortaq «qanun» añlaması da olabilmez.
Moskva açıqtan-açıq umumiy uquq meydanından vira uzaqlaşmaqta — çünki işğalni tasdiqlamaqtan baş çeke. Moskva Ukraina mustaqilligine ücüm etmekni devam ete, çünki onıñ tasavurında Ukraina telüke menbası olıp qalmaqta.
Qırım işğali ceryannıñ yeküni degil. Aksine, onıñ başıdır. Gibrid cenkiniñ coğrafiyası Ukuaina ile sıñırlanmaz, bütün qıta artıq cenk meydanı olaraq ilân etilecek. 2014 senesi Rusiye Kiyevge degil de, Ğarpqa cenk açtı. Ukraina ise yalıñız Rusiye orbitasından Avropa orbitasına keçmek areketi içün işğalniñ qurbanı oldı.